Asistan ve Süspansiyon Sistemi Kontrolü

Yol tutuşun bozulduğunu genellikle ani bir arızayla değil, küçük belirtilerle fark ederiz: direksiyonun bir tarafa kaçması, kasisten geçerken duyulan tok bir ses, lastiklerin bir kenarının diğerinden hızlı aşınması. Süspansiyon sistemi aracın hem konforundan hem de frenleme mesafesinden sorumlu olduğu için bu belirtileri erken yakalamak önemlidir. İyi haber şu: temel bir araç süspansiyon kontrolü bakımı için atölye tezgâhına ihtiyacınız yok. Düz bir zemin, bir el feneri, kriko ve takoz ile evinizin önünde ciddi bir teşhis yapabilirsiniz.

Süspansiyon Neden Sessizce Bozulur?

Amortisörler, salıncak burçları, rotil ve rotlar zamanla kademeli olarak yorulur. Sürücü de bu değişime kademeli olarak alışır. Bu yüzden çoğu insan, amortisörünü değiştirdikten sonra "araç fabrika çıkışı gibi olmuş" der. Sistemin sağlığını objektif olarak ölçmenin yolu, sürüş hissine değil fiziksel işaretlere bakmaktır. Lastik yüzeyi bu konuda en dürüst göstergedir; şasi bileşenlerindeki en ufak açı bozukluğunu sırt deseninde kendine yer bulur.

Adım Adım Kontrol

1. Aracı düz zemine alın ve duruşuna bakın. Yaklaşık on metre uzaktan aracın önüne ve arkasına geçin. Çamurluk ile lastik arasındaki boşluk her iki tarafta eşit mi? Bir köşenin belirgin şekilde çökmüş olması yay kırığına veya oturmuş bir yaya işaret eder. Bagajın yüklü olmadığından emin olun, yoksa yanılırsınız.

2. Zıplama (bounce) testini yapın. Ön tamponun bir köşesine bastırıp bırakın. Sağlam bir amortisör aracı bir kez yukarı çıkarıp durdurur. İki, üç kez salınım devam ediyorsa amortisörün sönümleme kabiliyeti azalmıştır. Aynı testi dört köşede de tekrarlayın ve tepkileri karşılaştırın; tek başına sonuç değil ama karşılaştırma çok bilgi verir.

3. Amortisör gövdelerini gözle inceleyin. Direksiyonu sonuna kadar kırıp ön tekerlek boşluğuna fener tutun. Amortisör gövdesinde yağ sızıntısı, ıslak toz birikmesi veya paslı akma izi varsa keçe gitmiştir. Toz körüğünün yırtık olması, mil yüzeyinin kısa sürede çizilmesine yol açar.

4. Lastik aşınma paternini okuyun. Bu adım tek başına bir teşhis yöntemidir. Aşınmayı sadece gözle değil, elinizi lastik sırtı üzerinde ileri geri gezdirerek de kontrol edin. Basınç ayarını her zaman ölçümden önce doğru yapmalısınız; lastik bakımı ve basınç ayarı konusundaki temel alışkanlıklar burada da işinize yarar.

   Aşınma biçimi	Olası neden
   Sadece iç kenar	Aşırı negatif kamber, rot ayarı bozukluğu
   Sadece dış kenar	Pozitif kamber, sürekli hızlı viraj alma
   İki kenar birlikte	Düşük hava basıncı
   Orta bant	Fazla hava basıncı
   Testere dişi / tüylenme	Rot ayarı ve rotil boşluğu
   Bölgesel çukurlar (kepçeleme)	Yorgun amortisör

5. Tekerleği kaldırıp boşluk arayın. Aracı takozladıktan sonra krikoyla bir tekerleği yerden kesin. Lastiği saat 12 ve 6 konumundan tutup itip çekin: hissedilen tıkırtı üst rotil veya poyra rulmanını işaret eder. Saat 3 ve 9 konumundan aynı hareketi yapın: buradaki boşluk çoğunlukla rot başındandır. Tekerleği serbest çevirdiğinizde duyduğunuz kuru uğultu ise rulman sesidir.

6. Burçları ve kauçuk parçaları kontrol edin. Salıncak burçları, viraj demiri (z-rod) bağlantıları ve motor takozları kauçuktur; çatlar, sertleşir, yağlanınca şişer. Burcun kauçuğunda görülen halka biçimli yarıklar değişim zamanının geldiğini gösterir. Kasis üzerinde duyduğunuz tek darbeli metalik ses genellikle z-rod bağlantısından gelir ve ucuz bir parçadır.

7. Şasi ve alt takımda deformasyon arayın. Alt muhafazayı, çapraz kirişleri ve yay yataklarını fenerle tarayın. Pul pul kalkan pas, ezik bir kiriş ya da hizasız görünen bir salıncak kolu, geçmiş bir darbenin işaretidir. Bu tür bir bulguda ölçüm için servise gitmek en doğrusudur.

8. Kısa bir test sürüşüyle doğrulayın. Radyoyu kapatıp camı açın. Boş bir yolda 40 km/s civarında hafif S hareketleri yapın; gövdenin geç toparlanması amortisör yorgunluğudur. Frenleme sırasında direksiyonda titreme varsa, süspansiyondan önce fren balataları ve disk durumunu kontrol etmek gerekir.

Sık Yapılan Hatalar

• Sesin kaynağını tek parçaya yıkmak. Kasis sesi çoğu zaman amortisör değil, z-rod veya burçtur. Pahalı parçayı en son değiştirin.
• Amortisörü tek taraf değiştirmek. Aynı aksta iki farklı sönümleme karakteri, aracın dengesini bozar. Daima çift halinde yenileyin.
• Rot balans yapmadan yeni lastik takmak. Bozuk açılar yeni lastiği kısa sürede yer.
• Krikoyu tek dayanak olarak kullanmak. Tekerlek altında çalışacaksanız mutlaka sehpa veya sağlam takoz koyun.
• Basıncı ölçmeden aşınmayı yorumlamak. Yanlış basınç, süspansiyon arızası taklidi yapar.
• Yay değiştirirken sıkıştırıcı kullanmamak. Sı